Cihangir Gümüştürkmen – „Bir Milyon“ – 200 × 150 cm Tuval üzerine akrilik ve yağlı pastel
MUTTERLAND
Eine Ausstellung mit Kunstwerken von
Cihangir Gümüştürkmen
im Rahmen der Berlin Art Week
Cihangir Gümüştürkmen
im Rahmen der Berlin Art Week
10. bis 13. September
12–20 Uhr
Eröffnung: 9. September – 18 Uhr
mit Musik von Emrah Gökmen
und Snacks von unserem neuen
Lieblings-Meze-Laden Neva Meze
📍TAM MUSEUM LAB – Eisenacher Straße 57
Am 30. Oktober 2026 jährt sich das Anwerbeabkommen zwischen Deutschland und der Türkei zum 65. Mal – ein bedeutender Meilenstein, der unzählige Lebenswege prägte. MUTTERLAND widmet sich diesem Datum mit einer künstlerischen Hommage an Esin Zafer Gönülyıkmaz (1936–2025), eine der ersten Gastarbeiterinnen und Mutter des Berliner Künstlers Cihangir Gümüştürkmen.
Das bewegte Leben seiner Mutter zwischen Izmir, München und Berlin – geprägt von Aufbruch, Rückkehr, Einsamkeit und aufopfernder Fürsorge – wird von ihrem Sohn im TAM Museum Lab in eine begehbare Erinnerungslandschaft transformiert. Installationen, Bilder und Plastiken verweben private Gegenstände wie Handtaschen, Schuhe und Briefe mit neuen künstlerischen Formen und schaffen so ein vielschichtiges Panorama von Herkunft, Verlust und Widerstandskraft. Ausschnitte aus dem Zeitzeugeninterview mit Cihangir Gümüştürkmen, welches für den Aufbau des TAM Oral-History-Archivs dieses Jahr aufgezeichnet wurde, vertiefen die Perspektive durch einen Blick auf die Lebenserfahrungen des Künstlers selbst.
MUTTERLAND erzählt keine lineare Biografie, sondern lädt ein, Migration als gelebte und gefühlte Erfahrung zu begreifen – tief eingeschrieben in Körper, Dinge und Bilder, verschränkt zwischen Zeiten, Orten und Gefühlen. Die Ausstellung eröffnet einen sensiblen Dialog über Erinnerung, Identität und die Kraft des Lebens zwischen den Kulturen. Gleichzeitig spannt sie auch einen Raum der Sprache auf, die gerade im Kontext der Migration durch lautes Schweigen geprägt wird.
Esin Zafer Gönülyıkmaz (2. v. li.) mit ihren Kolleginnen bei Siemens, Anfang 1990, Foto: privat
Esin Zafer Gönülyıkmaz (soldan ikinci) Siemens'ten iş arkadaşlarıyla, 1990 başı, Fotoğraf: Özel
Berlin Sanat Haftası kapsamında
Cihangir Gümüştürkmen'in eserlerinden oluşan bir sergi
10-13 Eylül
12:00-20:00
Açılış: 9 Eylül – 18:00
Emrah Gökmen'in müzikleri ve
yeni favori meze dükkanımız
Neva Meze'den atıştırmalıklar eşliğinde
yeni favori meze dükkanımız
Neva Meze'den atıştırmalıklar eşliğinde
📍 TAM MUSEUM LAB – Eisenacher Straße 57
30 Ekim 2026, sayısız insanın yaşam yolculuğuna yön veren, Almanya ile Türkiye arasında imzalanan İşgücü Anlaşması’nın 65. yıldönümü. MUTTERLAND, bu tarihi, ilk misafir işçi kadınlardan biri ve Berlinli sanatçı Cihangir Gümüştürkmen’in annesi olan Esin Zafer Gönülyıkmaz’a (1936–2025) adanmış sanatsal bir saygı duruşuyla ele alıyor.
Annesinin İzmir, Münih ve Berlin arasında geçen; yeni bir başlangıç, geri dönüş, yalnızlık ve fedakâr bir özveriyle biçimlenen hareketli yaşamı, oğlu tarafından TAM Museum Lab'de içine girilebilir bir hafıza mekânına dönüştürülüyor. Enstalasyonlar, tablolar ve heykeller; çanta, ayakkabı ve mektup gibi kişisel eşyaları yeni sanatsal formlarla harmanlayarak aidiyet, kayıp ve dirençten oluşan çok katmanlı bir panorama sunuyor. TAM Sözlü Tarih Arşivi’nin oluşturulması kapsamında bu yıl Cihangir Gümüştürkmen ile gerçekleştirilen sözlü tarih görüşmesinden kesitler ise sanatçının kendi yaşam deneyimlerine ışık tutarak bu perspektifi derinleştiriyor.
MUTTERLAND, çizgisel bir biyografi anlatmak yerine göçü yaşanmış ve hissedilmiş bir deneyim olarak kavramaya davet ediyor — bedenlere, nesnelere ve imgelere derinden işlenmiş; zamanlar, mekânlar ve duygular arasında birbirine dolanan bir deneyim. Sergi, bellek, kimlik ve kültürler arasında sürdürülen yaşamın gücü üzerine duyarlı bir diyalog alanı açıyor. Aynı zamanda, özellikle göç bağlamında çoğu kez “yüksek sesli bir sessizlik” tarafından şekillenen dile de bir alan açıyor.
Cihangir Gümüştürkmen (li.) mit Gérôme Castell in den 1980ern, Foto: privat
Cihangir Gümüştürkmen (solda) Gérôme Castell ile, 1980'ler, Fotoğraf: Özel
Don’t Tell Mama - Otur Çay İçelim
Begleitprogramm - MUTTERLAND
09.09.2026, 18 Uhr — Eröffnung zusammen mit dem Künstler Cihangir Gümüştürkmen begleitet von Snacks vom neuen Meze und Meyhane It-Place Neva Meze und ab 20 Uhr Musikbeiträge von Emrah Gökmen)
10.–13.09.2026, 12–20 Uhr — Öffnungszeiten
10.–13.09.2026, 13–17 Uhr — Drop-in bei türkischem Tee
13.09.2026, 18 Uhr — Finissage: Erinnerungsreise durch Esins Leben, mit Fotos und Gespräch
Mit MUTTERLAND möchte das TAM Museum die Berlin Art Week um einen Raum bereichern, in dem zeitgenössische Kunst, queere Kultur, migrantische Erinnerung und familiäre Kontexte miteinander in Dialog treten. Die Ausstellung versteht sich nicht als statische Präsentation, sondern als lebendiger Ort des Austauschs.
In der „Don't Tell Mama“-Ecke haben Besuchende die Möglichkeit, ein Stück ihrer eigenen Muttergeschichte im Verborgenen zu teilen – und dort zurückzulassen.
Diesem geheimen, schweigenden Moment begegnet die türkische Kultur des „Otur, çay içelim“ – „Setz dich, lass uns Tee trinken“. Dieser Satz eröffnet im Türkischen einen Moment der Ruhe, des Zuhörens und des Sprechens. So bieten wir im TAM Museum Lab zusammen mit dem Künstler einen Gesprächsraum an, der sich bewusst in Spannung zum Schweigen setzt – für Themen, die mit der Mutter nicht besprochen werden konnten oder können ... dazu gibt es natürlich ein Glas Tee.
Schweigen und Verdrängung sind auch zwei der Themen, um die die Arbeit des Kunst-Musikschaffenden Emrah Gökmen kreist, der am Eröffnungsabend mit seinem Beitrag einen musikalischen Resonanzraum schaffen wird. Der in Dersim geborene queere Zaza-Künstler hat Verfolgung und Flucht erfahren. In seinen interdisziplinären Arbeiten verbindet Emrah das Persönliche mit dem Politischen und erforscht andere Identitäten, indem er soziale oder kollektive Erinnerungen wieder aufleben lässt.
Zum Ausstellungsende schließlich begeben wir uns auf eine Erinnerungsreise durch Esins Leben, das wir anhand vieler Fotos und in einem Gespräch mit Cihangir Gümüştürkmen lebendig werden lassen.
Yan Program - MUTTERLAND
09.09.2026, Saat 18:00
Sanatçı Cihangir Gümüştürkmen ile birlikte gerçekleşecek açılışta,
yeni meze ve meyhane buluşma noktası
Neva Meze’nin ikram sunumuyla;
saat 20.00’den itibaren ise
Emrah Gökmen’in müzik performansı yer alacak.
Sanatçı Cihangir Gümüştürkmen ile birlikte gerçekleşecek açılışta,
yeni meze ve meyhane buluşma noktası
Neva Meze’nin ikram sunumuyla;
saat 20.00’den itibaren ise
Emrah Gökmen’in müzik performansı yer alacak.
10.–13.09.2026, Saat 12:00 – 20:00 — Ziyaret Saatleri
10.–13.09.2026, Saat 13:00 – 17:00 — Çay eşliğinde "Drop-in"
13.09.2026, Saat 18:00 — Kapanış : Fotoğraflar ve söyleşi eşliğinde Esin’in yaşamına hafıza yolculuğu
TAM Müzesi, MUTTERLAND ile Berlin Art Week’e çağdaş sanatın, kuir kültürün, göçmen hafızasının ve ailevi bağların birbiriyle diyaloğa geçtiği bir alan kazandırmayı amaçlıyor. Sergi, kendisini statik bir sunum olarak değil, canlı bir paylaşım ve karşılaşma mekânı olarak konumlandırıyor.
"Don't Tell Mama" köşesinde ziyaretçiler, kendi anne hikâyelerinin gizli kalmış bir parçasını paylaşma —ve orada bırakma— imkânı buluyor.
Bu gizli ve sessiz an´a, Türk kültüründeki "Otur, çay içelim" geleneği eşlik ediyor. Bu ifade, Türkçe konuşulan kültürde dinginliğin, dinlemenin ve içtenlikle konuşmanın kapısını aralar. TAM Müzesi Lab’de, sanatçıyla birlikte, anneyle konuşulamayan veya konuşulamamış konular için sessizliğin tam karşısında duran bir sohbet alanı sunuyoruz. Elbette yanında bir bardak çay eşliğinde.
Sessizlik ve yerinden edilme, açılış akşamı performansıyla müzikal bir yankı alanı yaratacak olan sanatçı ve müzisyen Emrah Gökmen’in işlerinin de merkezinde yer alan iki temel konu. Dersim doğumlu kuir Zaza sanatçı, baskı ve kaçış deneyimlerinden geçmiş bir isim. Disiplinlerarası çalışmalarında kişisel olanı politik olanla birleştiren Emrah, toplumsal ve kolektif hafızayı yeniden canlandırarak öteki kimlikleri keşfe çıkıyor.
Serginin sonunda Cihangir Gümüştürkmen ile gerçekleştireceğimiz söyleşi ve pek çok fotoğraf aracılığıyla Esin’in yaşamını yeniden canlandıracak bir hafıza yolculuğuna çıkıyoruz.
Cihangir Gümüştürkmen , Foto: Alfred Steffen
Über den Künstler
Cihangir Gümüştürkmen (*1964 in Izmir, Türkei) lebt seit 1977 in Berlin und arbeitet als bildender Künstler mit den Medien Malerei, Skulptur, Installation, Keramik, Collage, Fotografie, Video und Performance. Seine Werke bewegen sich souverän zwischen den Disziplinen und verbinden Erinnerungen an Herkunft und Migration mit Fragen nach Identität, Geschlecht, Religion und gesellschaftlichen Normen. Charakteristisch für seine Arbeiten sind eine ironische Selbstreflexion, ein spielerischer Umgang mit kunsthistorischen Bezügen sowie die Verbindung von Pop-Art-Ästhetik, hyperrealistischer Malerei und installativen Elementen.
Gümüştürkmen stellte seine Arbeiten in zahlreichen Einzel- und Gruppenausstellungen in Deutschland und international aus, darunter im Schwulen Museum Berlin, der Galerie Semjon Contemporary, ARTLABBERLIN, der Galerie Heike Arndt sowie der Galerie Soldo in Wien. Seine Werke befinden sich unter anderem in der Spandauer Kunstsammlung, im Schwulen Museum Berlin und im Museum Shoes Or No Shoes in Belgien.
Neben seiner bildenden Praxis prägte Cihangir Gümüştürkmen über viele Jahre die queere Berliner Kultur- und Performanceszene. Seit 2019 widmet er sich ausschließlich der bildenden Kunst.
Cihangir Gümüştürkmen (*1964 in Izmir, Türkei) lebt seit 1977 in Berlin und arbeitet als bildender Künstler mit den Medien Malerei, Skulptur, Installation, Keramik, Collage, Fotografie, Video und Performance. Seine Werke bewegen sich souverän zwischen den Disziplinen und verbinden Erinnerungen an Herkunft und Migration mit Fragen nach Identität, Geschlecht, Religion und gesellschaftlichen Normen. Charakteristisch für seine Arbeiten sind eine ironische Selbstreflexion, ein spielerischer Umgang mit kunsthistorischen Bezügen sowie die Verbindung von Pop-Art-Ästhetik, hyperrealistischer Malerei und installativen Elementen.
Gümüştürkmen stellte seine Arbeiten in zahlreichen Einzel- und Gruppenausstellungen in Deutschland und international aus, darunter im Schwulen Museum Berlin, der Galerie Semjon Contemporary, ARTLABBERLIN, der Galerie Heike Arndt sowie der Galerie Soldo in Wien. Seine Werke befinden sich unter anderem in der Spandauer Kunstsammlung, im Schwulen Museum Berlin und im Museum Shoes Or No Shoes in Belgien.
Neben seiner bildenden Praxis prägte Cihangir Gümüştürkmen über viele Jahre die queere Berliner Kultur- und Performanceszene. Seit 2019 widmet er sich ausschließlich der bildenden Kunst.
Sanatçı Hakkında
Cihangir Gümüştürkmen (*1964, İzmir, Türkiye), 1977’den beri Berlin’de yaşamakta ve resim, heykel, enstalasyon, seramik, kolaj, fotoğraf, video ve performans gibi farklı alanlarda görsel sanatçı olarak üretimlerini sürdürmektedir. Disiplinler arasında özgürce hareket eden eserleri; köken ve göçe dair anıları; kimlik, toplumsal cinsiyet, din ve toplumsal normlara ilişkin sorularla buluşturur. İronik bir özdüşünümsellik, sanat tarihine yapılan göndermelerle kurulan oyunbaz ilişki ve Pop Art estetiğinin hiperrealist resim ve enstalatif öğelerle bir araya getirilmesi, sanatçının üretiminin karakteristik özellikleri arasında yer alıyor.
Gümüştürkmen’in eserleri Almanya’da ve uluslararası alanda çok sayıda kişisel ve karma sergide yer almıştır. Bunlar arasında Schwules Museum Berlin, Galerie Semjon Contemporary, ARTLABBERLIN, Galerie Heike Arndt ve Viyana’daki Galerie Soldo bulunmaktadır. Sanatçının eserleri ayrıca Spandauer Kunstsammlung, Schwules Museum Berlin ve Belçika’daki Museum Shoes Or No Shoes gibi koleksiyonlarda yer almaktadır.
Cihangir Gümüştürkmen, görsel sanat alanındaki üretiminin yanı sıra uzun yıllar boyunca Berlin’in kuir kültür ve performans sahnesinin şekillenmesine katkıda bulunmuştur. Sanatçı, 2019’dan bu yana çalışmalarını yalnızca görsel sanatlara odaklanarak sürdürmektedir.
Cihangir Gümüştürkmen (*1964, İzmir, Türkiye), 1977’den beri Berlin’de yaşamakta ve resim, heykel, enstalasyon, seramik, kolaj, fotoğraf, video ve performans gibi farklı alanlarda görsel sanatçı olarak üretimlerini sürdürmektedir. Disiplinler arasında özgürce hareket eden eserleri; köken ve göçe dair anıları; kimlik, toplumsal cinsiyet, din ve toplumsal normlara ilişkin sorularla buluşturur. İronik bir özdüşünümsellik, sanat tarihine yapılan göndermelerle kurulan oyunbaz ilişki ve Pop Art estetiğinin hiperrealist resim ve enstalatif öğelerle bir araya getirilmesi, sanatçının üretiminin karakteristik özellikleri arasında yer alıyor.
Gümüştürkmen’in eserleri Almanya’da ve uluslararası alanda çok sayıda kişisel ve karma sergide yer almıştır. Bunlar arasında Schwules Museum Berlin, Galerie Semjon Contemporary, ARTLABBERLIN, Galerie Heike Arndt ve Viyana’daki Galerie Soldo bulunmaktadır. Sanatçının eserleri ayrıca Spandauer Kunstsammlung, Schwules Museum Berlin ve Belçika’daki Museum Shoes Or No Shoes gibi koleksiyonlarda yer almaktadır.
Cihangir Gümüştürkmen, görsel sanat alanındaki üretiminin yanı sıra uzun yıllar boyunca Berlin’in kuir kültür ve performans sahnesinin şekillenmesine katkıda bulunmuştur. Sanatçı, 2019’dan bu yana çalışmalarını yalnızca görsel sanatlara odaklanarak sürdürmektedir.
Für ihre freundliche Unterstützung der Ausstellung danken wir:
Sergiye verdikleri nazik destek için teşekkür ederiz:
Studio Nana
Tamschick Media & Space
Galerie Guido W. Baudach
Neva Meze
Emrah Gökmen
Dr. Martin Wiegand
TAM MUSEUM 🤍 Volunteers
Tamschick Media & Space
Galerie Guido W. Baudach
Neva Meze
Emrah Gökmen
Dr. Martin Wiegand
TAM MUSEUM 🤍 Volunteers
Das Oral-History-Interview, die Kurzfilme und der abschließend Erzählsalon wurden ermöglicht durch eine Förderung des Berliner Senats.
Sözlü tarih söyleşisi, kısa filmler ve etkinlik sonundaki hikâye salonu, Berlin Senatosu’nun desteğiyle gerçekleştirilmiştir.
Sözlü tarih söyleşisi, kısa filmler ve etkinlik sonundaki hikâye salonu, Berlin Senatosu’nun desteğiyle gerçekleştirilmiştir.
